(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

భీష్మపర్వ - అధ్యాయ 055

॥ శ్రీః ॥
6.55. అధ్యాయః 055
Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Topics
అర్జునయుద్ధవర్ణనం ॥ 1 ॥
Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 6-55-0x(4121)(41024)
తతోఽపరాహ్ణభూయిష్ఠే తస్మిన్నహని భారత।
రథనాగాశ్వపత్తీనాం సాదినాం చ మహాక్షయే ॥ 6-55-1(41025)
ద్రోణపుత్రేణ శల్యేన కృపేణ చ మహాత్మనా ।
సమసజ్జత పాంచాల్యస్త్రిభిరైతైర్మహారథైః ॥ 6-55-2(41026)
స లోకవిదితానశ్వాన్నిజఘాన మహాబలః ।
ద్రౌణేః పాంచాలదాయాదః శితైర్దశభిరాశుగైః ॥ 6-55-3(41027)
తతః శల్యరథం తూర్ణమాస్థాయ హతవాహనః ।
ద్రౌణిః పాంచాలదాయాదమభ్యవర్షదథేషుభిః ॥ 6-55-4(41028)
ధృష్టద్యుంనం తు సంయుక్తం ద్రౌణినా వీక్ష్య భారత।
సౌభద్రోఽభ్యపతత్తూర్ణం వికిరన్నిశితాఞ్శరాన్ ॥ 6-55-5(41029)
స శల్యం ప·ంచవింశత్యా కృపం చ నవభిః శరైః ।
అశ్వత్థామానమష్టాభిర్వివ్యాధ పురుషర్షభః ॥ 6-55-6(41030)
ఆర్జునిం తు తతస్తూర్ణం ద్రౌణిర్వివ్యాధ పత్రిణా।
శల్యోఽథ దశభిశ్చైవ కృపశ్చ నిశితైస్త్రిభిః ॥ 6-55-7(41031)
లక్ష్మణస్తవ పౌత్రస్తు సౌభద్రం సమవస్థితం ।
అభ్యవర్తత సంహృష్టస్తతో యుద్ధమవర్తత ॥ 6-55-8(41032)
దౌర్యోధనిః సుసంక్రుద్ధః సౌభద్రం పరవీరహా ।
వివ్యాధ సమరే రాజంస్తదద్భుతమివాభవత్ ॥ 6-55-9(41033)
అభిమన్యుః సుసంక్రుద్ధో భ్రాతరం భరతర్షభ ।
శరైః పంచాశతై రాజన్క్షిప్రహస్తోఽభ్యవిధ్యత ॥ 6-55-10(41034)
లక్ష్మణోఽపి పునస్తస్య ధనుశ్చిచ్ఛేద పత్రిణా।
ముష్టిదేశే మహారాజ తతస్తే చుక్రుశుర్జనాః ॥ 6-55-11(41035)
తద్విహాయ ధనుశ్ఛిన్నం సౌభద్రం పరవీరహా।
అన్యదాదత్తవాంశ్చిత్రం కార్ముకం వేగవత్తరం ॥ 6-55-12(41036)
తౌ తత్ర సమరే యుక్తౌ కృతప్రతికృతైషిణౌ ।
అన్యోన్యం విశిస్వైస్తీక్ష్ణైర్జఘ్నతుః పురుషర్షభౌ ॥ 6-55-13(41037)
తతో దుర్యోధనో రాజ దృష్ట్వా పుత్రం మహారథం।
పీడితం తవ పౌత్రేణ ప్రాయాత్తత్ర ప్రజేశ్వరః ॥ 6-55-14(41038)
సన్నివృత్తే తవ సుతే సర్వ ఏవ జనాధిపాః ।
ఆర్జునిం రథవంశేన సమంతాత్పర్యవారయన్ ॥ 6-55-15(41039)
స తైః పరివృతః శూరైః శూరో యుధి సుదుర్జయైః ।
న స్మ ప్రవ్యథతే రాజన్కృష్ణతుల్యపరాక్రమః ॥ 6-55-16(41040)
సౌభద్రమథ సంసక్తం దృష్ట్వా తత్ర ధనంజయః ।
అభిదుద్రావ వేగేన త్రాతుకామః స్వమాత్మజం ॥ 6-55-17(41041)
తతః సరథనాగాశ్వా భీష్మద్రోణపురోగమాః ।
అభ్యవర్తంత రాజానః సహితాః సవ్యసాచినం ॥ 6-55-18(41042)
ఉద్వూతం సహసా భౌమం నాగాశ్వరథపత్తిభిః ।
దివాకరరథం ప్రాప్య రజస్తీవ్రమదృశ్యత ॥ 6-55-19(41043)
తాని నాగసహస్రాణి భూమిపాలశతాని చ।
తస్య బాణపథం ప్రాప్య నాభ్యవర్తంత సర్వశః ॥ 6-55-20(41044)
ప్రణేదుః సర్వభూతాని బభూవుస్తిమిరా దిశః।
కురూణాం చానయస్తీవ్రః సమదృశ్యత దారుణః ॥ 6-55-21(41045)
నాప్యంతరిక్షం న దిశో న భూమిర్న చ భాస్కరః ।
ప్రజజ్ఞే భరతశ్రేష్ఠ సస్త్రసంఘైః కిరీటినః ॥ 6-55-22(41046)
సాదితా రథనాగాశ్చ హతాశ్వా రథినో రణే।
విప్రద్రుతరథాః కేచిద్దృశ్యంతే రథయూథపాః ॥ 6-55-23(41047)
విరథా రథినశ్చాన్యే ధావమానాః సమంతతః ।
తత్రతత్రైవ దృశ్యంతే సాయుధాః సాంగదైర్భుజైః ॥ 6-55-24(41048)
హయారోహా హయాంస్త్యక్త్వా గజారోహాశ్చ దంతినః ।
అర్జునస్య భయాద్రాజన్సమంతాద్విప్రదుద్రువుః ॥ 6-55-25(41049)
రథేభ్యశ్చ గజేభ్యశ్చ హయేభ్యశ్చ నరాధిపాః ।
పతితాః పాత్యమానాశ్చ దృశ్యంతేఽర్జునసాయకైః ॥ 6-55-26(41050)
సగదానుద్యతాన్బాహూన్సఖంగాంశ్చ విశాంపతే ।
సప్రాసాంశ్చ సతూణీరాన్సశరాన్సశరాసనాన్ ॥ 6-55-27(41051)
సాంకుశాకన్సపతాకాంశ్చ తత్రతత్రార్జునో నృణాం ।
నిచకర్త శరైరుగ్రై రౌద్రం వపురధారయత్ ॥ 6-55-28(41052)
పరిఘాణాం ప్రదీప్తానాం ముద్గరాణాం చ మారిష ।
ప్రాసానాం భిందిపాలానాం నిస్త్రిశానాం చ సంయుగే ॥ 6-55-29(41053)
పరశ్వథానాం పీక్ష్ణానాం తోమరాణాం చ భారత।
వర్మణాం చాపవిద్ధానాం కాంచనానాం చ భూమిప ॥ 6-55-30(41054)
ధ్వజానాం చర్మణాం చైవ వ్యజనానాం చ సర్వశః ।
ఛత్రాణాం హేమదండానాం తోమరాణాం చ భారత ॥ 6-55-31(41055)
ప్రతోదానాం చ యోక్రాణాం కశానాం చైవ మారిష ।
రాశయః స్మాత్ర దృశ్యంతే వినికీర్ణా రణక్షితౌ ॥ 6-55-32(41056)
నాసీత్తత్ర పుమాన్కశ్చిత్తవ సైన్యస్య భారత ।
యోఽర్జునం సమరే శూరం ప్రత్యుద్యాయాత్కథంచన ॥ 6-55-33(41057)
యో యో హి సమరే పార్థం ప్రత్యుద్యాతి విశాంపతే।
స సంఖ్యే విశిఖైస్తీక్ష్ణైః పరలోకాయ నీయతే ॥ 6-55-34(41058)
తేషు విద్రవమాణేషు తవ యోధేషు సర్వశః।
అర్జునో వాసుదేవశ్చ దధ్మతుర్వారిజోత్తమౌ ॥ 6-55-35(41059)
తత్పభగ్నం బలం దృష్ట్వా పితా దేవవ్రతస్తవ।
అబ్రవీత్సమరే శూరం భారద్వాజం స్మయన్నివ ॥ 6-55-36(41060)
ఏష పాండుసుతో వీర కృష్ణేన సహితో బలీ ।
తథా కరోతి సైన్యాని యథా కుర్యాద్ధన·ంజయః ॥ 6-55-37(41061)
న హ్యేష సమరే శక్యో విజేతుం హి కథంచన ।
యథాస్య దృశ్యతే రూప కాలాంతకయమోపమం ॥ 6-55-38(41062)
న నివర్తయితుం చాపి శక్యేయం మహతీ చమూః ।
అన్యోన్యప్రేయా పశ్య ద్రవతీయం వరూథినీ ॥ 6-55-39(41063)
ఏష చాస్తం గిరిశ్రేష్ఠం భానుమాన్ప్రతిపద్యతే।
చక్షూంషి సర్వలోకస్య సంహరన్నివ సర్వథా ॥ 6-55-40(41064)
తత్రావహారం సంప్రాప్తం మన్యేఽహం పురుషర్షభ ।
శ్రాంతా భీతాశ్చ నో యోధా న యోత్స్యంతి కథంచన ॥ 6-55-41(41065)
ఏవముక్త్వా తతో భీష్మో ద్రోణమాచార్యసత్తమం ।
అవహారమథో చక్రే తావకానాం మహారథః ॥ 6-55-42(41066)
`తతః సరథనాగాశ్వా జంయ ప్రాప్య సమోపకాః।
పాంచాలాః పాండవాశ్చైవ ప్రణేదుశ్చ పునః పునః ॥ 6-55-43(41067)
ప్రయయుః శిబిరాయైవ ధనంజయపురస్కృతాః।
వాదిత్రఘోషైః సంహృష్టా ప్రణద్యంతో మహారథాః ॥' 6-55-44(41068)
తతోఽవహారః సైన్యానాం తవ తేషాం చ భారత।
అస్తం గచ్ఛతి సూర్యేఽభూత్సంధ్యాకాలే చ వర్తతి ॥ ॥ 6-55-45(41069)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే భీష్మపర్వణి భీష్మవధపర్వణి ద్వితీయదివసయుద్ధే ప·ంచపంచాశోఽధ్యాయః ॥
॥ ఇతి ద్వితీయదివసయుద్ధం ॥

Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Footnotes
6-55-8 తవ పౌత్రమవస్థితం ఇతి కo ఘo పుస్తకపాఠః ॥
6-55-37 యథా కుర్యాద్ధనంజయః । ధనంజయోఽగ్నిః ॥
6-55-43 నరోతి వతమానై ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.